Yangilik
Angliya terma jamoasi statistikasi: koeffitsientlar, maʼlumotlar va chuqur tahlil
Alisher Karimov
Sport tahlilchisi
2026-09-07
Futbol statistikasi shunchaki raqamlar emas. U oʻyin mantigʻini, jamoa xarakterini va murabbiy qarorlarining oqibatini ochib beradi. Angliya terma jamoasining soʻnggi yirik turnirdagi chiqishi bu fikrni toʻliq tasdiqlaydi. Ayniqsa, chorak finalda Norvegiyaga qarshi oʻyin statistika nuqtai nazaridan juda boy material berdi.
Ushbu maqolada biz oʻsha oʻyin va turnir davomidagi maʼlumotlarni chuqur tahlil qilamiz. Asosiy eʼtibor koeffitsientlar, xG (kutilgan gol) qiymatlari, toʻp egaligi ulushi va zarbalar aniqligiga qaratiladi. Metodologik yondashuv orqali har bir daʼvoni aniq statistik maʼlumot bilan asoslaymiz.
Norvegiya terma jamoasi oʻyinni goʻzal boshladi. Ular dastlabki 15 daqiqada 3 ta zarba berdi, shundan 2 tasi aniq. Bu zarbalarning umumiy xG qiymati 0.87 ni tashkil etdi. Yaʼni, har 100 ta shunday vaziyatda 87 tasi gol bilan yakunlanishi kutiladi. Angliya esa bu vaqt oraligʻida faqat 1 ta zarba yoʻlladi va uning xG qiymati 0.12 edi.
Birinchi gol 24-daqiqada kiritildi. Norvegiya hujumchisi yakkama-yakka vaziyatda darvozabonni aldab oʻtib, boʻsh darvozaga toʻp kiritdi. Bu golning xG qiymati 0.76 ga teng. Yaʼni, bu imkoniyatni golga aylantirish ehtimoli juda yuqori boʻlgan. Angliya darvozaboni bu vaziyatda hech qanday xato qilmadi, ammo himoyachilar pozitsion xatoga yoʻl qoʻyishdi.
Angliya terma jamoasining javob goli 38-daqiqada kiritildi. Bu gol jarima maydonchasi tashqarisidan amalga oshirilgan zarba orqali boʻldi. Zarba aniqligi yuqori boʻlib, toʻp darvozaning yuqori chap burchagiga yoʻnaltirildi. Ushbu zarbaning xG qiymati 0.09 ni tashkil etdi. Yaʼni, bu gol "kutilmagan gol" turkumiga kiradi, chunki bunday masofadan va bunday vaziyatdan gol urish ehtimoli past.
Oʻyin davomida Angliya jamoasi toʻpga egalik qilish koʻrsatkichini oshirdi. Birinchi boʻlimda bu koʻrsatkich 52% ni tashkil etgan boʻlsa, ikkinchi boʻlimda 64% ga yetdi. Umumiy hisobda Angliya toʻpga 58% egalik qildi. Bu ustunlik oʻyin oxirida hal qiluvchi rol oʻynadi.
Statistik maʼlumotlar jadvali oʻyinning umumiy manzarasini koʻrsatadi:
| Koʻrsatkich | Angliya | Norvegiya |
|-------------|---------|-----------|
| Umumiy zarbalar | 17 | 9 |
| Aniq zarbalar | 8 | 4 |
| Zarba aniqligi | 47.1% | 44.4% |
| xG (kutilgan gol) | 2.34 | 1.12 |
| Gol urilgan | 3 | 1 |
| Toʻpga egalik | 58% | 42% |
| Burchak toʻpi | 11 | 3 |
| Oʻtish aniqligi | 87% | 79% |
Jadvaldan koʻrinib turibdiki, Angliya zarbalar soni boʻyicha 17 taga ega. Ulardan 8 tasi aniq yoʻllangan. Samaradorlik koeffitsienti (gol urilgan / xG) 3/2.34 = 1.28 ni tashkil etadi. Bu koeffitsient 1.0 dan yuqori boʻlsa, jamoa oʻz imkoniyatlaridan samarali foydalanganini anglatadi. Norvegiyada esa bu koʻrsatkich 1/1.12 = 0.89 ga teng, yaʼni ular kutilganidan kamroq gol urishdi.
Angliya terma jamoasining 17 ta zarbasidan 9 tasi jarima maydonchasi ichidan amalga oshirildi. Bu zarbalarning 6 tasi aniq boʻldi. Jarima maydonchasi ichidan berilgan zarbalarning oʻrtacha xG qiymati 0.21 ni tashkil etdi. Uzoq masofadan berilgan 8 ta zarbaning oʻrtacha xG qiymati esa bor-yoʻgʻi 0.04 ga teng.
Burchak toʻplari statistikasi ham muhim koʻrsatkichdir. Angliya 11 ta burchak toʻpini amalga oshirdi. Ularning 4 tasi aniq uzatma bilan yakunlandi. Norvegiya esa 3 ta burchak toʻpiga ega boʻlib, ulardan faqat 1 tasi xavfli vaziyat yaratdi. Angliyaning ikkita goli ham standart vaziyatlardan soʻng kiritilgani diqqatga sazovor.
Statistik koʻrsatkichlar har doim ham toʻliq haqiqatni aks ettirmaydi. Masalan, xG qiymati zarba berilgan joy va vaziyatni hisobga oladi, lekin himoyachilarning bosimi, darvozabonning pozitsiyasi kabi omillarni toʻliq baholay olmaydi. Shuningdek, oʻyin tezligi, jamoa oʻyinchilarining jismoniy holati kabi omillar ham statistika orqali toʻliq ifodalanmaydi.
Angliya terma jamoasining oʻyini tahlilida shuni hisobga olish kerakki, ularning 3 ta golidan 2 tasi ikkinchi boʻlimda kiritildi. Bu Angliya murabbiyining taktik oʻzgarishlari samarali boʻlganini koʻrsatadi. Ikkinchi boʻlimda Angliya 4 ta almashtirish amalga oshirdi va bu oʻyinchilar oʻyinning borishiga jiddiy taʼsir koʻrsatdi. Yangi oʻyinchilar maydonga tushgandan soʻng, Angliya zarbalari soni 7 taga yetdi, shundan 4 tasi aniq boʻldi.
Norvegiya terma jamoasi esa ikkinchi boʻlimda jismoniy holatda pasayish kuzatildi. Ularning toʻpga egalik qilish ulushi 42% dan 31% ga tushib ketdi. Oʻtish aniqligi ham 79% dan 68% ga kamaydi. Bu pasayish Angliyaning bosim oʻtkazish taktikasiga bardosh bera olmagani bilan bogʻliq.
Shaxsiy statistika ham muhim maʼlumot beradi. Angliya yarim himoyachisi oʻyin davomida 89 ta